[ ز ] زأر الأسد . تهديد سلطان را به نعرهء شير مانند كنند . نابغه دربارهء نعمان گفته : نبّئت أنّ أبا قابوس يوعدنى * و لا قرار على زأر من الأسد يعنى : به من خبر دادند كه ابو قابوس مرا تهديد كرده ، چه كسى تواند در برابر نعره و غرّش شير آرام گيرد . زبدة الحقب . چيز نادر و نايابى كه در روزگارى دراز يك بار اتفاق مىافتد به برگزيده و بهترين روزگاران مثل زنند . ابو تمّام گفته : حتّى إذا مخّض اللّه السّنين لها * مخض البخيلة كانت زبدة الحقب يعنى : چون خداوند خواست كه آن [ محبوب ] را بيافريند ، سالهايى را تكان داد ، مانند زن بخيلى كه ظرف شير را [ براى به دست آوردن كرهء بهتر و بيشتر ] تكان مىدهد ، در نتيجه او برگزيدهء روزگاران بود . زبرجد مصر - طين نيسابور . الزّبيب الطّائفىّ - قشمش هراة . زجاج الشّام . در نازكى و روشنى به شيشهء شام مثل زنند . يكى از دانشمندان گفته : دربارهء دشمن چنان نرمى نشان بده كه با شيشهء شام ، نرمى لازم است تا زمان مناسب به دستت آيد پس يا سنگ به آن گزند رساند و خرد كند و يا تو او را به سنگ بكوبى و نرمش كنى . زرّافة اليمن - سيوف اليمن . زرقاء الجوّ - زرقاء اليمامة . زرقاء اليمامة . عرب در تيزبينى به زرقاء يمامه مثل زند . بعضى گفته‌اند كه « يمامه » نام او بوده و زادگاه او به نام وى ناميده شده و پس او را به شهرش نسبت داده ، « زرقاء يمامه » گفته‌اند ، نام اصلى شهر « جوّ » بوده از آن روى گاه گويند « زرقاء الجوّ » چنان كه متنبّى گفته : و أبصر من زرقاء جوّ لأنّنى * إذا نظرت عيناى شاء هما علمى